انواع الدول و حریت الملل
عرض تمهیدى
اَلٌحَمٌدُ لِلّهِ رَبِّ الٌعٰلَمِیٌن ْ اَلرَّحٌمٰنِ الرَّحِیٌمِ ْ مَالِکِ یِوٌمِ الدِّیٌنِ ْ اَلٌمَلِکُ الٌقُدُّوٌسُ السَّلامُ الٌقَوِىُّ الٌمَتِیٌنْ وَالصَّلٰوةُ وَالسَّلامُ عَلٰى خَیٌرخَلٌقِه وَاَشٌرَفِ عِبَادِه مُحَمَّدٍ وَاٰلِه وَ اَصٌحَابِه وَ خُلَفائِه اَجٌمَعِیٌنْ
(۱)
باربابِ خبرت هویدا است که ترقیاتِ بشریت هم مانند ترقیاتِ افرادِ تدریجى شده بیک فرد انسانى بوقت تولد خود یک مضغئ گوشت،خیلى ضعیف و بى دست و پاو بى زبان و بى بصر و گوش شنوا، بى ادراک و بى تمیز بى رائ مشاهده مى شود. مگر درجان خرین خوردترک (کوچک) این بچه گک قوتهاى بى پایان و قابلیتهاى قابل نموى جهان پنهان (مثل قابلیتِ اولین بیخ باریک و برگ خیلى ضعیف درخت تناور تمر هندى) میباشد.
از طرف خالق بیهمتایش براى تربیه دادن و بنموى صحیح آوردن قوتهاى محیرالعقول انسانى اول مادر مهربان مقرر میشود و بعداز آن از مراکز جامعۀ بشرى اُستادانِ شفیق ابتدائى،سپس مربیان فکر وسطى،ازآن پس رهبران بلند انتهائى مامور شده تعلیم و تربیۀ قواى بدیعۀ آنرا بدرجۀ کمال رسانیده برایش سندِ فراغتِ تحصیل و اکمالِ تربیه و تعلیم عطا میفرمایند.
درین وقت همان مضغۀ گوشتِ کحقر یک جوانِ بلند رعنا با قوتهاى جسمانى و دماغى خویش کامل بوده قابل برداشتنِ هر بار انفرادى و اجتماعى شده فرد بل رکن رکین جامعۀ بشرى شناخته میشود.
همین قسم ترقیات جامعۀ بشرى را مى بینیم. بشریت وقتیکه عالم صباوت داشت محافظ و مربیانش ( مثل حضرت آدم و شیث علیهما السلام) شان مادران مهربان داشته به تربیۀ صباوت کارانه اش وقف بوده اند. سپس انبیاْ قدرى بلندتر براى خدمت ترقیاتش فرستاده شده تربیۀ ابتدئییش از ان بعد بذریعۀ انبیاى اولوالعزم تعلیم وسطییش داده پعد از ان تعلیم و تربیۀ انتهائى خاتم التنبیاْ صلى الله علیه و سلم سلسلۀ تعلیم آنرا اختتام داده سند تکمیلش عطا فرموده بر سر خدمات اجتماعیۀ سماویۀ بس جلیله او را مقرر و مفتخر ساخت.
اَلٌیَوٌمَ اَکٌمَلٌتُ لَکُمٌ دِیٌنُکُمٌ وَ اَتٌمَمٌتُ عَلَیٌکُمٌ نِعٌمَتِىٌ وَ رَضِیٌتُ لَکُمُ الاٌِ سٌلاَمَ دِیٌنًا ْ
چون در تعلیم خاتم الانبیاْ صلى الله علیهم و سلم نظریات و عملیات حقیقى نشانداده شده اختیار کردن نظریات و عملیاتیکه (در عهد صبادت یا در دورهاى ابتدایى ووسطى لازم وقت دانسته نشان داده بودند و بعد از گزشتن آن وقت وجود آنها را بیکار دانسته از آنها صرف نظر کرده اند)-۷م مخ اوله کرښه_
